Tactiek
De meeste amateurpartijen worden niet door strategie beslist, maar door tactiek: één gemiste combinatie weegt zwaarder dan twintig goede zetten.
Wat de stukken waard zijn
Een ruwe waarde — voor ruilen, niet om punten te tellen:
| Stuk | Waarde |
|---|---|
| pion | 1 |
| paard | 3 |
| loper | 3 |
| toren | 5 |
| dame | 9 |
Het loperpaar is in een open stelling meestal sterker dan paard en loper. Een toren voor een licht stuk is winst van „de kwaliteit”.
De belangrijkste motieven
- Vork — één stuk valt er twee aan. Paarden en pionnen geven het vaakst een vork; een paard dat koning en dame aanvalt, beslist de partij.
- Penning — een stuk kan niet weg, omdat de koning of een waardevoller stuk erachter staat. Val het gepende stuk nog een keer aan — met een pion.
- Spies — een omgekeerde penning: het waardevolle stuk voorop gaat weg, en het stuk erachter valt.
- Aftrekschaak — je stuk stapt van een lijn, geeft zo schaak vrij en valt zelf iets anders aan. Geven beide stukken schaak, dan is hetdubbelschaak: het enige antwoord is een koningszet.
- Afleiden en lokken — een offer dat een verdediger van zijn post haalt of een vijandelijk stuk naar een slecht veld lokt.
- Mat op de onderste rij — de koning staat achter zijn drie pionnen, en een
toren of dame breekt door op de eerste (achtste) rij. Het middel is een„luchtgat”: een rustig
h3(h6) op een kalm moment.
Een gewoonte vóór elke zet
Controleer vóór elke zet drie dingen — eerst bij de tegenstander, dan bij jezelf:
- Schaakjes — welke schaakzetten zijn mogelijk?
- Slagen — wat kan geslagen worden, en wat staat ongedekt?
- Dreigingen — wat valt wat aan na de zet?
Ongedekte stukken zijn het belangrijkste doelwit. Staat een stuk onbeschermd,dan vindt een vork het vroeg of laat.