Eindspel
Zodra de dames geruild zijn en er weinig stukken over zijn, verandert de koning van een last in een sterk stuk, en een pion meer beslist vaak de partij.
Wat je moet kunnen
- Mat met dame of toren. Duw met je koning en dame (of toren) de vijandelijke koning naar de rand van het bord en daarna naar een hoek. De koning moet meehelpen — een toren kan zonder hem niet mat zetten.
- Koning naar voren. In het eindspel loopt de koning naar het centrum en valt hij zelf pionnen aan.
- Oppositie. De koningen staan tegenover elkaar met één veld ertussen, en de tegenstander is aan zet — dus moet hij wijken. Dat beslist bijna elk eindspel koning en pion tegen koning.
- De regel van het vierkant. Teken in gedachten een vierkant van een vrijpion tot zijn promotieveld. Stapt de vijandelijke koning met zijn zet in het vierkant, dan haalt hij de pion in.
- Toren achter de vrijpion. Die van jezelf of van de tegenstander: achter de pion wordt de toren met elke stap van de pion sterker.
Wat niet wint
Een los paard of een losse loper kan niet mat zetten, en twee paarden tegen een kale koning ook niet. Een toreneindspel met een pion meer is vaak remise —torens verdedigen zich heel taai.
Remise volgens de regels van de club
- Pat. De pijnlijkste remise: de tegenstander heeft geen zetten, maar staat niet schaak. Met een dame tegen een kale koning: controleer dat je hem een zet hebt gelaten.
- Herhaling en 50 zetten. Is een stelling drie keer ontstaan, of zijn er 50 zetten van elke kant gedaan zonder slaan of pionzet, dan kun je met de knop aan tafel remise claimen. Na vijf herhalingen of 75 zetten volgt de remise vanzelf.
- Tijd. Valt je vlag, maar heeft de tegenstander niets om mee mat te zetten — bijvoorbeeld alleen een kale koning — dan is de partij remise, geen verlies. Details staan in de regels.
Schaakvarianten
Bij Koning van de heuvel bestaat geen remise door onvoldoende materiaal:een koning die het centrum bereikt, wint zelfs in zijn eentje, dus tel in het
eindspel wiens koning dichter bij d4, e4, d5 en e5 staat. Bij Drie
schaak betekent onvoldoende materiaal alleen twee kale koningen, en zelfs
een licht stuk kan de ontbrekende schaakjes geven.