Trò chơi khắp thế giới: cờ tướng — cờ có sông và pháo
Quân cờ đứng trên giao điểm, một con sông và hai cung, pháo ăn quân bằng cách nhảy qua ngòi, hai tướng không được đối mặt. Hết nước đi là thua, chiếu liên tục bị cấm. Trò chơi được yêu thích nhất Trung Quốc có mặt tại câu lạc bộ từ ngày 1 tháng Mười Hai.
Bài viết thứ mười trong loạt bài “Trò chơi khắp thế giới” nói về một kiểu cờ khác, với cả một vũ trụ riêng rộng lớn. Đó là cờ tướng (象棋, tượng kỳ), trò chơi trên bàn cờ phổ biến nhất ở Trung Quốc. Ở Việt Nam cũng vậy: cờ tướng là trò chơi bình dân, của muôn nhà.
Ván cờ bên dòng sông
Các nhà sử học xếp cờ tướng vào cùng một đại gia đình với cờ vua, shogi của Nhật Bản, janggi của Triều Tiên và chaturanga của Ấn Độ cổ đại; quân sĩ trong cờ tướng có lẽ bắt nguồn từ quân cố vấn của chaturanga. Cờ tướng có hình thức như ngày nay dưới thời nhà Tống, vào khoảng thế kỷ 12 và 13.
Tên gọi này thường được dịch là “cờ voi”: trong các quân cờ quả thật có quân tượng (voi), dù các nhà sử học vẫn tranh luận về ý nghĩa ban đầu của chữ 象 trong tên gọi.
Bàn cờ và quân cờ
Khác biệt chính so với cờ vua thấy ngay từ cái nhìn đầu tiên: quân cờ đứng trên các giao điểm chứ không đứng trong ô. Bàn cờ gồm 9 đường dọc và 10 đường ngang, giữa bàn có sông (hà) chạy ngang, và mỗi bên có một cung — hình vuông 3×3 có hai đường chéo.
Mỗi bên có 16 quân:
- tướng không bao giờ rời cung và mỗi lần đi một điểm. Hai tướng không được đứng trên cùng một đường dọc mà giữa chúng không có quân nào — đó là luật “lộ mặt tướng”;
- sĩ cũng chỉ ở trong cung và đi theo đường chéo;
- tượng đi đúng hai điểm theo đường chéo và không bao giờ qua sông — thuần túy là quân phòng thủ;
- mã đi gần giống mã trong cờ vua, nhưng có thể bị “cản chân” bởi một quân đứng ngay trên đường đi;
- xe chính là xe trong cờ vua;
- pháo là quân cờ vua không có: đi như xe, nhưng chỉ ăn quân bằng cách nhảy qua đúng một quân làm ngòi;
- tốt đi về phía trước, và khi đã qua sông thì được đi cả sang ngang.
Những luật khiến người chơi cờ vua bất ngờ
- Đỏ đi trước.
- Mục tiêu giống như cờ vua: chiếu hết tướng đối phương. Nhưng hết nước đi là thua đối với bên không còn nước nào để đi.
- Cấm chiếu liên tục — và cũng cấm đuổi mãi một quân không được bảo vệ. Không thể thoát thua bằng cách lặp lại thế cờ để cầu hòa: ai lặp lại chuỗi nước bị cấm thì phải đổi nước.
Vì thế cờ tướng là môn cờ sắc bén: pháo bắn từ sau lưng các quân khác, mã vượt sông xông lên, và ván cờ nhanh chóng biến thành cuộc tấn công vào cung tướng.
Cờ tướng ngày nay
Cờ tướng được chơi trong công viên, trên ghế đá và ngoài sân nhà khắp Trung Quốc và Việt Nam, cũng như ở Malaysia và các khu phố người Hoa trên toàn thế giới. Môn cờ này có các liên đoàn riêng — Liên đoàn Cờ tướng Thế giới và Liên đoàn Cờ tướng châu Á — có hệ điểm xếp hạng theo kiểu Elo và danh hiệu đại kiện tướng; ở châu Âu có các liên đoàn quốc gia, chẳng hạn ở Vương quốc Anh. Các chương trình cờ tướng mạnh đã có từ lâu và thi đấu với nhau tại các kỳ Olympiad máy tính.
Còn ở VOG thì sao?
Tình trạng tại VOG: đã có — từ ngày 1 tháng Mười Hai. Trong tất cả các trò chơi mới trong danh mục của chúng tôi, đây là trò có lượng người chơi đông nhất.
Những gì đã có: bàn cờ với hai bộ quân — chữ Hán hoặc biểu tượng cờ vua quen thuộc; luật câu lạc bộ dựa trên luật WXF, có xử lý chiếu liên tục và đuổi liên tục; các phòng cờ chớp nhoáng, cờ nhanh và cờ cổ điển tính điểm; bốn bot từ mức người mới chơi đến mạnh nhất; biên bản ván đấu theo ký hiệu WXF, lưu trữ và “Kính viễn vọng”; luật chơi và chiến thuật bằng mười lăm ngôn ngữ.
Những gì đang lên kế hoạch: bot phân tích ván đấu của chính bạn, bài tập và khóa học, giải đấu theo điều lệ WXF, và sau đó là một chế độ riêng xử lý lặp lại thế cờ theo luật của Hiệp hội Cờ tướng Trung Quốc. Cờ janggi của Triều Tiên, người họ hàng gần nhất của cờ tướng, vẫn đang được xem xét.
Hãy bắt đầu từ trang cờ tướng: ngồi vào bàn với Bing_Bot và xem pháo ăn quân thế nào. Còn nếu bạn đã chơi cờ tướng nhiều năm, hãy viết cho chúng tôi: bạn còn thiếu những giải đấu nào trên mạng?