← Al het nieuws

Officieel Dammen
↗

Dertien soorten dammen: waarin ze verschillen

K khorost ✔ · · 10 min lezen·👁 148

Russisch dammen en Winnaar-verliest, internationaal dammen en Checkers — en nu ook Spaans, Tsjechisch, Thais, Fries en Turks dammen. Vijf vragen waarin alle soorten dammen verschillen, een tabel en voorbeelden op het bord.

De club heeft nu dertien soorten dammen. In november kwamen er bij de acht bekende soorten vijf nieuwe bij: Spaans, Tsjechisch, Thais, Fries en Turks dammen. Elke soort heeft eigen zalen, een eigen rating en zalen om tegen bots te spelen.

Een geblokt bord, schijven die schuin bewegen, verplicht slaan — dat hebben bijna alle soorten gemeen. Maar ga aan het bord zitten met een speler uit een ander land en je ontdekt dat jullie regels verschillen. We vertellen waarin de soorten dammen van elkaar verschillen en hoe je kiest wat je vandaag speelt.

Vijf vragen over de regels

Bijna elke soort dammen is te beschrijven met de antwoorden op vijf vragen.

1. Welk bord en hoeveel schijven. Meestal 8×8 en 12 schijven per speler. Internationaal en Fries dammen worden gespeeld op een bord van 10×10 met 20 schijven per speler, Canadees op een enorm bord van 12×12 met 30. Thais dammen heeft maar 8 schijven per speler, Turks dammen 16.

2. Mag een schijf achteruit slaan. Bij Russisch, Winnaar-verliest, Braziliaans, Pool, Internationaal, Canadees en Fries dammen — ja. Bij Checkers, Italiaans, Spaans, Tsjechisch en Thais dammen slaat een schijf alleen vooruit, en bij Turks dammen vooruit en opzij.

3. Wat voor dam — vliegend of kort. Een vliegende dam schiet over de diagonaal over het hele bord en slaat van een afstand. Een korte dam zet één veld schuin, maar zowel vooruit als achteruit. Korte dammen hebben Checkers en Italiaans dammen.

Vliegende en korte dam

Links — Russisch dammen: de dam op d4 mag op elk gemarkeerd veld gaan staan. Rechts — Checkers: alleen op de vier aangrenzende velden.

4. Moet je de meeste stukken slaan. Bij Russisch dammen kies je zelf de route als je op verschillende manieren kunt slaan — zolang je de gekozen slag maar afmaakt. Je mag een route kiezen waarbij je één schijf slaat, ook als je op een andere route twee zou slaan. Bij Braziliaans, Internationaal, Canadees, Spaans, Italiaans en Turks dammen geldt de meerslagregel: je moet de slag nemen waarbij je de meeste stukken slaat. Fries dammen heeft een eigen variant — daar telt niet het aantal stukken, maar hun waarde.

Meerslagregel

De witte schijf op c3 kan één stuk slaan (oranje pijl) of twee (groene pijl). Bij Russisch dammen is elke route goed, bij Braziliaans en Internationaal dammen alleen de groene.

5. Wat gebeurt er als een schijf midden in een slag de laatste rij bereikt. Hier lopen de soorten het verst uiteen:

  • bij Russisch dammen en Winnaar-verliest wordt de schijf meteen dam en slaat ze als dam verder;
  • bij Checkers, Italiaans, Spaans, Tsjechisch en Thais dammen wordt ze dam en is de zet daarmee afgelopen;
  • bij Braziliaans, Pool, Internationaal, Canadees, Fries en Turks dammen slaat ze als schijf verder en wordt ze pas dam als ze de zet op de laatste rij eindigt.

Dam worden midden in een slag

Dezelfde stelling. Links — Russisch dammen: de schijf slaat van b6 naar d8, wordt dam en slaat meteen verder tot g5. Rechts — Braziliaans dammen: op d8 houdt de slag op — als schijf valt er vanaf daar niets meer te slaan.

Alle dertien soorten in één tabel

Soort Bord, schijven Schijf slaat achteruit Dam Meeste stukken slaan Wie begint
Russisch dammen 8×8, 12 ja vliegend nee wit
Winnaar-verliest 8×8, 12 ja vliegend nee wit
Braziliaans dammen 8×8, 12 ja vliegend ja wit
Pool 8×8, 12 ja vliegend nee zwart
Internationaal dammen 10×10, 20 ja vliegend ja wit
Canadees dammen 12×12, 30 ja vliegend ja wit
Checkers 8×8, 12 nee kort nee zwart
Italiaans dammen 8×8, 12 nee kort ja, bij gelijk aantal — meer dammen wit
Spaans dammen 8×8, 12 nee vliegend ja, bij gelijk aantal — meer dammen wit
Tsjechisch dammen 8×8, 12 nee vliegend nee, maar de dam slaat eerst wit
Thais dammen 8×8, 8 nee vliegend, landt direct achter het geslagen stuk nee wit
Fries dammen 10×10, 20 ja, ook recht vliegend ja, naar waarde wit
Turks dammen 8×8, alle velden, 16 nee, maar wel opzij vliegend, recht ja wit

De namen van de soorten in de tabel linken naar de volledige regels.

De Russische familie

Russisch dammen is voor ons de meest vertrouwde soort: een vliegende dam, een schijf die ook achteruit slaat, vrije keuze van de slag en het beroemde dam worden midden in een slag. Er is een finesse die de „Turkse slag” heet (met Turks dammen heeft die niets te maken): geslagen stukken worden pas na de zet van het bord gehaald, dus over hetzelfde stuk kun je niet twee keer springen, en soms staat het de voortzetting van de slag in de weg.

Winnaar-verliest is Russisch dammen met het omgekeerde doel: wie als eerste al zijn schijven weggeeft of geen zetten meer heeft, wint. Slaan blijft verplicht, en daar draait het hele spel om — je moet je tegenstander dwingen te slaan.

De internationale familie

Internationaal dammen is wereldwijd het belangrijkste wedstrijdspel: een bord van 10×10, 20 schijven per speler en de meerslagregel. Braziliaans dammen heeft dezelfde regels op een gewoon bord van 8×8. Canadees dammen wordt gespeeld op een bord van 12×12 met 30 schijven per speler; de partijen zijn lang en strategisch. Pool lijkt op Braziliaans dammen, maar zonder meerslagregel, en zwart begint.

Checkers en Italiaans dammen

Checkers is het Engelse en Amerikaanse damspel. Een schijf slaat alleen vooruit, de dam is kort en zwart begint. Het spel lijkt eenvoudig, maar door de korte dam is het positioneel: eindspelen duren lang en vragen precisie.

Italiaans dammen is streng in de keuze van de slag: je moet de meeste stukken slaan, en bij gelijk aantal — de meeste dammen. En een schijf mag een dam helemaal niet slaan. Bovendien staat het bord gedraaid: het donkere hoekveld ligt rechts van de speler.

De nieuwe soorten

Spaans dammen lijkt op internationaal dammen dat naar een bord van 8×8 is verplaatst, maar een schijf slaat alleen vooruit, en een schijf die de laatste rij bereikt, blijft daar staan. Je moet de meeste stukken slaan, en bij gelijk aantal — de meeste dammen. Het bord is gespiegeld: de lange diagonaal loopt aan de rechterkant.

Tsjechisch dammen heeft dezelfde zetregels als Spaans dammen, maar de keuze van de slag is vrij. Met één uitzondering: als zowel een dam als een schijf kan slaan, slaat de dam — ook als de schijf meer stukken zou slaan.

Thais dammen (mak-hot) wordt gespeeld met maar 8 schijven per speler op twee rijen. De dam slaat van een afstand, maar landt alleen op het veld direct achter het geslagen stuk en slaat vanaf daar verder. Het geslagen stuk gaat meteen van het bord, dus in een lange slag mag je nog een keer over dat veld.

De Thaise dam landt direct achter het geslagen stuk

De witte dam op a1 slaat de zwarte schijf op d4. Links — Russisch dammen: de dam mag op elk vrij veld erachter landen. Rechts — Thais dammen: alleen op e5.

Fries dammen is een oud spel uit Nederland met een eigen officieel reglement. Schijven en dammen slaan niet alleen schuin, maar ook recht — vooruit, achteruit en opzij. In een rechte lijn ligt het volgende donkere veld twee velden verder, dus een rechte slag springt over het stuk heen en landt nog een veld verder. Je moet de waardevolste slag kiezen: een dam is meer waard dan een schijf, maar minder dan twee schijven. En zolang een speler nog schijven heeft, mag hij met dezelfde dam niet meer dan drie zetten zonder slag achter elkaar doen.

Friese slag in een rechte lijn

Fries dammen, bord van 10×10: de witte schijf op e5 kan de zwarte schijf slaan langs de rij — tot i5 — of langs de kolom — tot e9.

Turks dammen lijkt het minst op de rest. Er wordt gespeeld op alle 64 velden, het bord heeft één kleur en elke speler heeft 16 schijven op de tweede en derde rij. Schijven zetten en slaan niet schuin, maar recht: een schijf vooruit en opzij, een dam zoals een toren bij het schaken, over elke afstand in vier richtingen. Geslagen stukken gaan meteen van het bord, en je moet de meeste stukken slaan. Speel je liever op een tweekleurig bord, dan kun je dat aanzetten bij de „Opties” van de tafel.

Turks dammen

Links — de beginopstelling. Rechts — de witte schijf slaat vooruit van d3 naar d5 en meteen opzij naar f5.

Waar begin je

  • Speel je Russisch dammen — probeer Winnaar-verliest: dezelfde regels, maar je moet omgekeerd denken. Daarna Braziliaans dammen: hetzelfde bord, maar met de meerslagregel.
  • Wil je een serieus wedstrijdspel — internationaal dammen.
  • Wil je iets ongewoons — Turks of Fries dammen: daarna voelt Russisch dammen als een heel ander spel.
  • Weinig tijd — Thais dammen: 8 schijven per speler, partijen zijn meestal korter en scherper.

Elke soort heeft zalen om tegen bots te spelen: Artamonov_Bot speelt op volle sterkte, Artamonov_M en Artamonov_E zijn lichtere tegenstanders. De regels van elke soort staan in het onderdeel „Regels”, en Russisch en Engels dammen kun je zonder registratie uitproberen — de kaart „Speel meteen” staat op de startpagina en op de pagina over dammen.

Welke soorten dammen heb jij gespeeld? Schrijf ons — vertel welke soort we als volgende moeten toevoegen.